 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
Patron Szkoły
„Tobie Polsko ta kropla krwi wrzącej,
Tobie Polsko tych serc naszych bicie
Tobie każdy cień myśli gorącej,
Tobie wszystko na śmierć i życie ”
Roman Tadeusz Wilkanowicz
(poeta, powstaniec wielkopolski )
Tobie Polsko tych serc naszych bicie
Tobie każdy cień myśli gorącej,
Tobie wszystko na śmierć i życie ”
Roman Tadeusz Wilkanowicz
(poeta, powstaniec wielkopolski )
Każda mała ojczyzna ma swoich bohaterów. Rzecz w tym, żeby o nich pamiętać, przypominać o ich istnieniu kolejnym pokoleniom. Szczególnie bogata w takich ludzi jest ziemia lwówecka. To tutaj swą działalność prowadziła Emilia Sczaniecka, tu na przełomie
XIX i XX w. powstały organizacje o charakterze ekonomicznym i kulturalnym, m. in. Towarzystwo Przemysłowe, Bank Ludowy, Kółko Rolnicze,
Towarzystwo Gimnastyczne„ Sokół ” oraz Towarzystwo Śpiewacze. Stanowiły one ważne ogniwo polskiego patriotyzmu i walki o ziemię.
Członkowie tych organizacji zajmowali się nie tylko pracą organiczną, ale gdy zaistniała potrzeba, potrafili chwycić za broń, biorąc udział w licznych zrywach niepodległościowych w tym również w walkach Powstania Wielkopolskiego.
XIX i XX w. powstały organizacje o charakterze ekonomicznym i kulturalnym, m. in. Towarzystwo Przemysłowe, Bank Ludowy, Kółko Rolnicze,
Towarzystwo Gimnastyczne„ Sokół ” oraz Towarzystwo Śpiewacze. Stanowiły one ważne ogniwo polskiego patriotyzmu i walki o ziemię.
Członkowie tych organizacji zajmowali się nie tylko pracą organiczną, ale gdy zaistniała potrzeba, potrafili chwycić za broń, biorąc udział w licznych zrywach niepodległościowych w tym również w walkach Powstania Wielkopolskiego.
Opracowanie:
Anna Loba
Ewa Nowak
Danuta Prętka
Opracowanie graficzne:
Radosław Musiał
Druk:
Drukarnia "Zoja"
Anna Loba
Ewa Nowak
Danuta Prętka
Opracowanie graficzne:
Radosław Musiał
Druk:
Drukarnia "Zoja"
Żyją oni w pamięci ludzi, żyją jeszcze ich rodziny, ale czas płynie nieubłaganie. Rosną młode pokolenia, a świat wyciąga po nie ręce.
Jeżeli odejdą ze swych stron bez zaszczepionej w pamięci troski o historię małej ojczyzny, to wkrótce o swych bohaterach zapomną.
Nasz region jest bogaty w wydarzenia historyczne, rzecz tylko w tym, aby chcieć tę historię poznawać.
Na patrona szkoły wybrano Powstańców Wielkopolskich, wyboru dokonano nie przypadkowo,
pamięć o Powstaniu Wielkopolskim jest ciągle żywa w świadomości mieszkańców naszej ziemi.
Jeżeli odejdą ze swych stron bez zaszczepionej w pamięci troski o historię małej ojczyzny, to wkrótce o swych bohaterach zapomną.
Nasz region jest bogaty w wydarzenia historyczne, rzecz tylko w tym, aby chcieć tę historię poznawać.
Na patrona szkoły wybrano Powstańców Wielkopolskich, wyboru dokonano nie przypadkowo,
pamięć o Powstaniu Wielkopolskim jest ciągle żywa w świadomości mieszkańców naszej ziemi.
Ponadto należy zaznaczyć, że w Lwówku znajdują się miejsca upamiętniające Powstanie Wielkopolskie:
- zbiorowa mogiła Powstańców Wielkopolskich na cmentarzu parafialnym
- Krzyż Powstańców Wielkopolskich
- tablica upamiętniająca wymarsz powstańców lwóweckich na front zachodni
- tablica poświęcona Ułanom Wielkopolskim
- Apteka im. Powstańców Wielkopolskich
- ulice: Wittmanna, 3-go Stycznia, Powstańców Wielkopolskich
- Szkoła Podstawowa w Posadowie również nosi imię Powstańców Wielkopolskich.
Od chwili, kiedy dokonano wyboru patrona naszej szkoły, społeczność gimnazjalna rozpoczęła prace nad programem „ Patron Szkoły ”. Celem tego projektu było i jest dokładne poznanie historii powstania i jego znaczenia dla naszego regionu.
- zbiorowa mogiła Powstańców Wielkopolskich na cmentarzu parafialnym
- Krzyż Powstańców Wielkopolskich
- tablica upamiętniająca wymarsz powstańców lwóweckich na front zachodni
- tablica poświęcona Ułanom Wielkopolskim
- Apteka im. Powstańców Wielkopolskich
- ulice: Wittmanna, 3-go Stycznia, Powstańców Wielkopolskich
- Szkoła Podstawowa w Posadowie również nosi imię Powstańców Wielkopolskich.
Od chwili, kiedy dokonano wyboru patrona naszej szkoły, społeczność gimnazjalna rozpoczęła prace nad programem „ Patron Szkoły ”. Celem tego projektu było i jest dokładne poznanie historii powstania i jego znaczenia dla naszego regionu.
Wybuch powstania w Poznaniu 27 grudnia 1918 r. zastał społeczeństwo polskie przygotowane do walki o niepodległość.
Już od początku 1918 r. działała, szkoląc młodzież i gromadząc broń, Polska Organizacja Wojskowa zaboru pruskiego.
Znaczna część powstańców miała doświadczenie wojenne z walk na frontach I wojny światowej.
Nastroje w społeczeństwie Wielkopolski były napięte, stale rosły szeregi zwolenników narodowej sprawy.
Już od początku 1918 r. działała, szkoląc młodzież i gromadząc broń, Polska Organizacja Wojskowa zaboru pruskiego.
Znaczna część powstańców miała doświadczenie wojenne z walk na frontach I wojny światowej.
Nastroje w społeczeństwie Wielkopolski były napięte, stale rosły szeregi zwolenników narodowej sprawy.
Wyrazem niepodległościowych dążeń naszej ziemi było entuzjastyczne powitanie w Poznaniu
26 grudnia 1918 r. wybitnego pianisty i polityka Ignacego Jana Paderewskiego zdążającego do Warszawy.
Poznań, ciągle administrowany przez Niemców, udekorowano biało-czerwonymi flagami, przed hotelem Bazar, gdzie zatrzymał się Paderewski, zgromadził się wielotysięczny tłum. Słychać było patriotyczne pieśni, okrzyki na cześć wielkiego Polaka, a przemówienie wygłoszone przez Paderewskiego z hotelowego balkonu jeszcze bardziej podekscytowało zebranych. Gdy następnego dnia demonstracje trwały nadal, Niemcy przystąpili do działania.
Zaczęli zrywać flagi polskie i państw koalicji, zdemolowali lokal Naczelnej Rady Ludowej.
Niemieccy demonstranci ostrzelali również hotel Bazar, Polacy odpowiedzieli ogniem i tak oto
rozpoczęły się walki, które przeszły do historii jako Powstanie Wielkopolskie.
26 grudnia 1918 r. wybitnego pianisty i polityka Ignacego Jana Paderewskiego zdążającego do Warszawy.
Poznań, ciągle administrowany przez Niemców, udekorowano biało-czerwonymi flagami, przed hotelem Bazar, gdzie zatrzymał się Paderewski, zgromadził się wielotysięczny tłum. Słychać było patriotyczne pieśni, okrzyki na cześć wielkiego Polaka, a przemówienie wygłoszone przez Paderewskiego z hotelowego balkonu jeszcze bardziej podekscytowało zebranych. Gdy następnego dnia demonstracje trwały nadal, Niemcy przystąpili do działania.
Zaczęli zrywać flagi polskie i państw koalicji, zdemolowali lokal Naczelnej Rady Ludowej.
Niemieccy demonstranci ostrzelali również hotel Bazar, Polacy odpowiedzieli ogniem i tak oto
rozpoczęły się walki, które przeszły do historii jako Powstanie Wielkopolskie.
W ciągu kilku godzin Polacy opanowali centrum Poznania, a całe miasto do 6 stycznia 1919 r.
Walki powstańcze rozszerzyły się na Wielkopolskę. Na pierwszego dowódcę powstania Komisariat Naczelnej Rady Ludowej powołał majora Stanisława Taczaka, którego zastąpił później generał Józef Dowbór - Muśnicki.
Również ziemia lwówecka nie pozostała obojętna wobec powstańczych wydarzeń.
Głównym inicjatorem pracy niepodległościowej na tym terenie był hrabia Stanisław Łącki z Posadowa.
To dzięki niemu utworzono w Lwówku w listopadzie 1918 r. Radę Robotniczą.
Łącki działał w pośpiechu po to, aby pierwsza rada nie powstała w czysto niemieckim Nowym Tomyślu, co uniemożliwiłoby dalsze organizowanie wojska polskiego.
Na początku stycznia 1919 r. Rada Ludowa w Lwówku mianowała hrabiego Stanisława Łąckiego
komendantem Straży Ludowej na powiat nowotomyski.
Oddziały Straży Ludowej stanowiły ważny element bezpieczeństwa odradzającego się państwa polskiego. Przejęcie władzy przez Polaków w Lwówku nastąpiło jeszcze przed wybuchem powstania.
Dnia 3 stycznia 1919 r. ochotnicy lwóweccy wspólnie z kompanią opalenicką
oraz oddziałem grodziskim brali udział w oswobodzeniu Nowego Tomyśla.
Powstańcy, którzy powrócili do Lwówka, prowadzili następnie patrole w okolicznych wsiach
zamieszkałych głównie przez ludność pochodzenia niemieckiego.
Walki powstańcze rozszerzyły się na Wielkopolskę. Na pierwszego dowódcę powstania Komisariat Naczelnej Rady Ludowej powołał majora Stanisława Taczaka, którego zastąpił później generał Józef Dowbór - Muśnicki.
Również ziemia lwówecka nie pozostała obojętna wobec powstańczych wydarzeń.
Głównym inicjatorem pracy niepodległościowej na tym terenie był hrabia Stanisław Łącki z Posadowa.
To dzięki niemu utworzono w Lwówku w listopadzie 1918 r. Radę Robotniczą.
Łącki działał w pośpiechu po to, aby pierwsza rada nie powstała w czysto niemieckim Nowym Tomyślu, co uniemożliwiłoby dalsze organizowanie wojska polskiego.
Na początku stycznia 1919 r. Rada Ludowa w Lwówku mianowała hrabiego Stanisława Łąckiego
komendantem Straży Ludowej na powiat nowotomyski.
Oddziały Straży Ludowej stanowiły ważny element bezpieczeństwa odradzającego się państwa polskiego. Przejęcie władzy przez Polaków w Lwówku nastąpiło jeszcze przed wybuchem powstania.
Dnia 3 stycznia 1919 r. ochotnicy lwóweccy wspólnie z kompanią opalenicką
oraz oddziałem grodziskim brali udział w oswobodzeniu Nowego Tomyśla.
Powstańcy, którzy powrócili do Lwówka, prowadzili następnie patrole w okolicznych wsiach
zamieszkałych głównie przez ludność pochodzenia niemieckiego.
Na początku stycznia 1919 r. w oparciu o licznie zgłaszających się ochotników przystępujących do drużyn - oddziałów powstańczych w Lwówku, Posadowie, Brodach, Zębowie, Bolewicach i Wąsowie powstawał czterokompanijny batalion lwówecki ( II Batalion Grupy Zachodniej),
którym od 8 stycznia 1919 r. dowodził podporucznik Paweł B. Thomas.
Batalion ten liczył początkowo około 450 powstańców głównie z terenu ziemi lwóweckiej i grodziskiej.
Ważną rolę w walkach powstańczych odegrał konny patrol posadowski w sile 24 ludzi i koni dowodzony początkowo przez Wojciecha Świerczyka (patrol stał się zaczątkiem późniejszego 16 Pułku Ułanów Wielkopolskich). Oddział Świerczyka uczestniczył w akcji przejęcia uszkodzonego niemieckiego samolotu, który lądował w okolicach Lewic. Samolot wyposażony był w 12 bomb i 2 karabiny maszynowe, w związku z tym hrabia Łącki rozkazał wystawić tam posterunek. Po kilku dniach nocą podeszli do samolotu Niemcy i ostrzelali wartę. Zginął wówczas Franciszek Michalski, ranny został Jakub Jarnot z Zębowa.
którym od 8 stycznia 1919 r. dowodził podporucznik Paweł B. Thomas.
Batalion ten liczył początkowo około 450 powstańców głównie z terenu ziemi lwóweckiej i grodziskiej.
Ważną rolę w walkach powstańczych odegrał konny patrol posadowski w sile 24 ludzi i koni dowodzony początkowo przez Wojciecha Świerczyka (patrol stał się zaczątkiem późniejszego 16 Pułku Ułanów Wielkopolskich). Oddział Świerczyka uczestniczył w akcji przejęcia uszkodzonego niemieckiego samolotu, który lądował w okolicach Lewic. Samolot wyposażony był w 12 bomb i 2 karabiny maszynowe, w związku z tym hrabia Łącki rozkazał wystawić tam posterunek. Po kilku dniach nocą podeszli do samolotu Niemcy i ostrzelali wartę. Zginął wówczas Franciszek Michalski, ranny został Jakub Jarnot z Zębowa.
Po 9 stycznia 1919 r. dowódca batalionu lwóweckiego podporucznik Thomas dał rozkaz oddziałom zajęcia linii obronnej Miłostkowo - Zębowo - Komorowo do linii Łomnica - Nowy Tomyśl. Wtedy też przygotowywano atak powstańczy w kierunku zachodnim w celu opanowania linii kolejowej Trzciel - Lewice - Międzychód oraz okolic Trzciela.
W tym samym czasie powstańcy lwóweccy brali udział w krwawych walkach o Zbąszyń - kluczową pozycję frontu zachodniego.
W walkach na ziemi lwóweckiej wyróżnił się Jan Rożek - dowódca kompanii.
9 stycznia 1919 r. jego oddział zabezpieczał Lwówek od strony południowo - zachodniej uderzając na Miedzichowo, niestety pod silnym ogniem ciężkich karabinów maszynowych oddział musiał się wycofać.
11 stycznia kompania lwówecka pod jego dowództwem zajęła w zaciętej walce niemiecką wieś Krzyszkówko.
Kilka dni później wyruszył z Zębowa na Lewice dokonując natarcia na Kaliska. Zajął placówkę Grenzschutzu biorąc jeńców i zdobywając broń. Rożek wraz z kompanią brał również udział w odsieczy Kamionnej i w walkach pod Zębowem, Komorowem, Komorówkiem i Krzywym Lasem.
W tym samym czasie powstańcy lwóweccy brali udział w krwawych walkach o Zbąszyń - kluczową pozycję frontu zachodniego.
W walkach na ziemi lwóweckiej wyróżnił się Jan Rożek - dowódca kompanii.
9 stycznia 1919 r. jego oddział zabezpieczał Lwówek od strony południowo - zachodniej uderzając na Miedzichowo, niestety pod silnym ogniem ciężkich karabinów maszynowych oddział musiał się wycofać.
11 stycznia kompania lwówecka pod jego dowództwem zajęła w zaciętej walce niemiecką wieś Krzyszkówko.
Kilka dni później wyruszył z Zębowa na Lewice dokonując natarcia na Kaliska. Zajął placówkę Grenzschutzu biorąc jeńców i zdobywając broń. Rożek wraz z kompanią brał również udział w odsieczy Kamionnej i w walkach pod Zębowem, Komorowem, Komorówkiem i Krzywym Lasem.
Dnia 8 lutego 1919 r. w kościele parafialnym w Lwówku odbyła się podniosła uroczystość - pierwsza przysięga wojska polskiego, którą przyjmował dowódca Zachodniej Grupy Frontowej pułkownik Michał Milewski. Po wielu latach narodowej niewoli wydarzenie to wywarło ogromne wrażenie na zebranych, jak podają zapisy źródłowe:
„Kościół był przepełniony obywatelami z miasta i okolicy, a miasto pełne chorągwi wzbudzało podziw ogólny”.
Jednak walki powstańcze trwały nadal i były krwawe. 11 lutego 1919 r. niepowodzeniem zakończył się atak
II Batalionu Grupy Zachodniej na Lewice - w celu wyrównania linii frontowej. Kilkakrotne szturmy nie zdołały przełamać
pozycji przeciwnika, w walce polegli Jan Spychała, Władysław Spychała, Stanisław Maćkowiak, Władysław Woliński, Stanisław Melonek, Franciszek Weimann, a siedmiu ciężko rannych powstańców dostało się do niewoli.
Rozejm, który zakończył okres walk powstańczych, podpisano 16 lutego 1919 r. w Trewirze, ale nie oznaczało
to wcale, że na frontach zapanował całkowity spokój. 25 września 1919 r. doszło do starcia z niemieckim patrolem
pod Nową Kaliską, w wyniku którego polegli powstańcy - żołnierze kompanii gostyńskiej, m.in. Stanisław Dolata.
„Kościół był przepełniony obywatelami z miasta i okolicy, a miasto pełne chorągwi wzbudzało podziw ogólny”.
Jednak walki powstańcze trwały nadal i były krwawe. 11 lutego 1919 r. niepowodzeniem zakończył się atak
II Batalionu Grupy Zachodniej na Lewice - w celu wyrównania linii frontowej. Kilkakrotne szturmy nie zdołały przełamać
pozycji przeciwnika, w walce polegli Jan Spychała, Władysław Spychała, Stanisław Maćkowiak, Władysław Woliński, Stanisław Melonek, Franciszek Weimann, a siedmiu ciężko rannych powstańców dostało się do niewoli.
Rozejm, który zakończył okres walk powstańczych, podpisano 16 lutego 1919 r. w Trewirze, ale nie oznaczało
to wcale, że na frontach zapanował całkowity spokój. 25 września 1919 r. doszło do starcia z niemieckim patrolem
pod Nową Kaliską, w wyniku którego polegli powstańcy - żołnierze kompanii gostyńskiej, m.in. Stanisław Dolata.
„Ziemia lwówecka i jej mieszkańcy w okresie Powstania Wielkopolskiego 1918/19 wnieśli istotny wkład w budowę frontu zachodniego. Miasto Lwówek wraz z Posadowem - siedzibą dowództwa frontu zachodniego od 18 stycznia 1919 r. - stanowiło główne centrum powstania w powiecie nowotomyskim oraz zachodniej Wielkopolsce”. Powstańcy ziemi lwóweckiej, za udział w walkach o niepodległość i granice odradzającej się Polski, otrzymali najwyższe odznaczenia wojskowe:
- Order Virtuti Militari - Paweł B. Thomas
- Krzyż Walecznych - hrabia Stanisław Łącki
oraz Wojciech Świerczyk
- Krzyż Niepodległości - hrabia Stanisław Łącki,
gen. Michał Milewski, Jan Rożek
- Medal Niepodległości - Stanisław Szyper.
- Order Virtuti Militari - Paweł B. Thomas
- Krzyż Walecznych - hrabia Stanisław Łącki
oraz Wojciech Świerczyk
- Krzyż Niepodległości - hrabia Stanisław Łącki,
gen. Michał Milewski, Jan Rożek
- Medal Niepodległości - Stanisław Szyper.
Zwycięskie Powstanie Wielkopolskie stanowiło ważki argument w toku konferencji wersalskiej
na rzecz tezy mówiącej o polskości Wielkopolski.
Miało ono olbrzymi wpływ na ostateczną decyzję Sprzymierzonych Mocarstw - Wielkopolskę
przyłączono do odradzającego się państwa polskiego.
na rzecz tezy mówiącej o polskości Wielkopolski.
Miało ono olbrzymi wpływ na ostateczną decyzję Sprzymierzonych Mocarstw - Wielkopolskę
przyłączono do odradzającego się państwa polskiego.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Dnia 8 lutego 1919 r. w kościele parafialnym w Lwówku odbyła się podniosła uroczystość - pierwsza przysięga wojska polskiego, którą przyjmował dowódca Zachodniej Grupy Frontowej pułkownik Michał Milewski. Po wielu latach narodowej niewoli wydarzenie to wywarło ogromne wrażenie na zebranych, jak podają zapisy źródłowe:
„Kościół był przepełniony obywatelami z miasta i okolicy, a miasto pełne chorągwi wzbudzało podziw ogólny”.
Jednak walki powstańcze trwały nadal i były krwawe. 11 lutego 1919 r. niepowodzeniem zakończył się atak
II Batalionu Grupy Zachodniej na Lewice - w celu wyrównania linii frontowej. Kilkakrotne szturmy nie zdołały przełamać
pozycji przeciwnika, w walce polegli Jan Spychała, Władysław Spychała, Stanisław Maćkowiak, Władysław Woliński, Stanisław Melonek, Franciszek Weimann, a siedmiu ciężko rannych powstańców dostało się do niewoli.
Rozejm, który zakończył okres walk powstańczych, podpisano 16 lutego 1919 r. w Trewirze, ale nie oznaczało
to wcale, że na frontach zapanował całkowity spokój. 25 września 1919 r. doszło do starcia z niemieckim patrolem
pod Nową Kaliską, w wyniku którego polegli powstańcy - żołnierze kompanii gostyńskiej, m.in. Stanisław Dolata.
„Kościół był przepełniony obywatelami z miasta i okolicy, a miasto pełne chorągwi wzbudzało podziw ogólny”.
Jednak walki powstańcze trwały nadal i były krwawe. 11 lutego 1919 r. niepowodzeniem zakończył się atak
II Batalionu Grupy Zachodniej na Lewice - w celu wyrównania linii frontowej. Kilkakrotne szturmy nie zdołały przełamać
pozycji przeciwnika, w walce polegli Jan Spychała, Władysław Spychała, Stanisław Maćkowiak, Władysław Woliński, Stanisław Melonek, Franciszek Weimann, a siedmiu ciężko rannych powstańców dostało się do niewoli.
Rozejm, który zakończył okres walk powstańczych, podpisano 16 lutego 1919 r. w Trewirze, ale nie oznaczało
to wcale, że na frontach zapanował całkowity spokój. 25 września 1919 r. doszło do starcia z niemieckim patrolem
pod Nową Kaliską, w wyniku którego polegli powstańcy - żołnierze kompanii gostyńskiej, m.in. Stanisław Dolata.
|
Bibliografia
Czubiński A.: Powstanie Wielkopolskie 1918-19, Poznań 2002.
Kościański Z.: Ziemia Lwówecka w Powstaniu Wielkopolskim, Lwówek 1999.
Kościański Z.: Lwówecko - posadowski rodowód 16/2 Pułku Ułanów Wielkopolskich im. gen. dyw. Gustawa Orlicz - Dreszera, Lwówek 1999.
Olszewski M.: Powstanie Wielkopolskie 1918 - 1919, Poznań 1978.
Ratajczak J.: Krople wrzącej krwi. Powstanie Wielkopolskie w poezji i pieśni, Poznań 1978.
Zdjęcie na okładce : Fragment ekspozycji - mapa frontów - znajdująca się w Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918-1919 w Poznaniu.
Czubiński A.: Powstanie Wielkopolskie 1918-19, Poznań 2002.
Kościański Z.: Ziemia Lwówecka w Powstaniu Wielkopolskim, Lwówek 1999.
Kościański Z.: Lwówecko - posadowski rodowód 16/2 Pułku Ułanów Wielkopolskich im. gen. dyw. Gustawa Orlicz - Dreszera, Lwówek 1999.
Olszewski M.: Powstanie Wielkopolskie 1918 - 1919, Poznań 1978.
Ratajczak J.: Krople wrzącej krwi. Powstanie Wielkopolskie w poezji i pieśni, Poznań 1978.
Zdjęcie na okładce : Fragment ekspozycji - mapa frontów - znajdująca się w Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918-1919 w Poznaniu.